Stanowisko Polskiego Związku Eksploratorów w sprawie pisma z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, skierowanego do placówek muzealnych na terenie Polski.

W dniu 28 stycznia 2019 roku podsekretarz stanu pani Magdalena Gawin wystosowała pismo skierowane do dyrektorów placówek muzealnych państwowych i samorządowych, w którym to napomina tychże o zasadach przyjmowania przedmiotów zabytkowych na stan muzeów. W piśmie tym  czytamy, jak ważnym jest przestrzeganie litery prawa.
Polskę zamieszkuje prawie 38 milionów obywateli, z których znikoma część interesuje się zabytkami, a już naprawdę promil zabytkami archeologicznymi. Są to najczęściej osoby, które zajmują się tą dziedziną zawodowo, a w mniejszym stopniu hobbyści-społecznicy. Nawet w tych grupach zawodowo pasjonackich świadomość prawna jest znikoma ! Dla przeciętnego obywatela placówka muzealna jest naturalnym miejscem, gdzie przechowuje i konserwuje się zabytki, w tym zabytki archeologiczne. Takiej osobie nie przyjdzie do głowy, że wójt, burmistrz czy wreszcie wojewódzki konserwator zabytków są jedynymi organami, mogącymi takie przedmioty przyjmować. Muzea, w tym muzea prywatne i izby pamięci, możemy spotkać nieomal w każdym, nawet najmniejszym mieście w Polsce. Zatem logicznym i naturalnym wydaje się, aby włączyć te placówki w system pozyskiwania zabytków, w tym zabytków archeologicznych. W muzeach pracują specjaliści, którzy bez problemu mogą na miejscu ocenić, czy dany przedmiot jest lub nie jest zabytkiem. Zdaniem Polskiego Związku Eksploratorów Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego powinno pochylić się nad proponowanymi przez związek rozwiązaniami prawnymi w tej kwestii. Pozostawienie i umocnienie dzisiejszego stanu prawnego odczytujemy jako działania mające na celu pozbycie się problemu, jakim jest napływ materii zabytkowej od przypadkowych znalazców, co z kolei spowodowane jest przeznaczaniem niewystarczających środków finansowych na konserwację, opracowania, a także przechowywanie zabytków, w tym zabytków archeologicznych.
Większość stanowisk archeologicznych odnajdowanych przypadkowo, lub nawet przez zawodowych archeologów, wiąże się z utratą kontekstu początkowych znalezisk. Tak było od zawsze i jest obecnie. Przykładem niech będą badania archeologiczne powierzchniowe, gdzie wydobywa się zabytki z warstwy humusu czy prace budowlane lub leśne. W związku z powyższym Polski Związek Eksploratorów proponuje, aby rozszerzyć o placówki muzealne listę instytucji, uprawnionych do przyjmowania zabytków archeologicznych.
 


Prezes
Polskiego Związku Eksploratorów
Jacek Wielgus

 

Pismo Ministerstwa do muzeów - link